GLP-1 Kullanan Erkeklerde Beslenme: Kas ve Protein

İlacın ilk haftalarında pek çok kişi eskisinden çok daha az yemekle doyduğunu fark eder. Tabak küçülünce protein de azalır ve kas korumak zorlaşır. Bu yazıda erkeklerin günlük düzenine, iş yemeklerine, mangal ve meze sofrasına göre pratik bir çerçeve kuruyoruz.

GLP-1 kullanan erkeklerde beslenme neden farklı ele alınır?

Beslenme ilkeleri kadın ve erkek için aynıdır: yeterli protein, sebze, lif ve sıvı. Fark çoğu zaman alışkanlıklardadır. Pek çok erkek kahvaltıyı atlar, öğleyi ayaküstü geçirir, günün yemeğini akşam tek seferde yer. İlaçla birlikte bu düzen daha da bozulur: akşam tabağı küçülür, gün içinde zaten az protein alınmıştır. Sporu bırakmış ya da masa başında çalışan erkekte kas daha kolay azalır.

GLP-1 ilaçları üzerine yazılmış bir derleme, kilo kaybı sırasında yağsız kütlenin ne kadar azaldığının çalışmadan çalışmaya değiştiğini, ileri yaşın ve hastalığın şiddetinin kas kaybı riskini artırabileceğini bildiriyor. Kas kaybının işaretlerini kas kaybını nasıl anlarım yazısında, genel çerçeveyi GLP-1 sürecinde kas kaybı sayfasında bulabilirsiniz.

Protein günün hangi öğünlerine dağıtılmalı?

Sağlıklı yetişkinlerle yapılmış küçük bir çalışmada, aynı miktar protein üç öğüne eşit dağıtıldığında kas protein yapımı, proteinin çoğu akşama bırakıldığı düzene göre daha yüksek bulundu. Çalışma GLP-1 kullananlarla yapılmadı; yine de iştah azken pratik bir yol gösteriyor: her öğünde avuç içi büyüklüğünde bir protein kaynağı.

• Kahvaltı: iki yumurta ya da menemen, bir dilim beyaz peynir, domates, salatalık. Sabah hiç yiyemiyorsanız bir kâse yoğurt ya da bir bardak ayran.
• Öğle: esnaf lokantasında ızgara köfte ya da tavuk, yanında birkaç kaşık bulgur pilavı ve cacık; ya da etli kuru fasulye ve salata.
• Ara öğün: bir avuç leblebi ya da ceviz, bir kâse yoğurt, bir bardak süt.
• Akşam: ızgara balık ya da etli sebze yemeği, yoğurt, salata. Tabağa önce proteini ve sebzeyi alın.

Hazır seçenekler için protein kaynakları listesi işinize yarar. Günlük ihtiyacın kişiye göre nasıl hesaplandığını ise diyetisyeninizle konuşun; kilo, yaş, böbrek durumu ve hareket düzeni bu hesabı değiştirir.

Mangal, meze sofrası ve iş yemeklerinde ne yapılmalı?

Erkeklerin sosyal hayatı çoğu zaman sofrada geçer. Bu sofraları bırakmak gerekmez, sırayı değiştirmek yeter.

• Mangalda önce tavuk şiş, köfte ya da yağsız etten başlayın; yağlı kaburga, sucuk ve kuyruk yağı yavaş boşalan midede uzun kalır, bulantı ve ekşime yapabilir.
• Meze sofrasında haydari, cacık, fava, zeytinyağlı ve salata gibi hafif seçenekleri tabağın büyük kısmına alın.
• Lavaş ve ekmek kısmını küçük tutun; doyduğunuzda tabağı kenara itin.
• İş yemeğinde ana yemeği ızgara seçin, yanına çorba ya da salata ekleyin. Tatlıyı paylaşmak masada ısrarı da azaltır.

Alkol, bira ve rakı ilaçla birlikte sorun yaratır mı?

Alkol mideyi tahriş eder; yavaş boşalan midede bulantı, kusma ve ekşimeyi artırabilir. Az yemek yenen bir günde alkol almak baş dönmesine yol açabilir. İnsülin ya da şeker düşürücü hap kullanıyorsanız alkol kan şekerinin düşmesini kolaylaştırır; bu risk içtikten saatler sonra da sürebilir. Alkolün ilacınızla birlikte sizin için uygun olup olmadığını hekiminize sorun. Ayrıntıyı GLP-1 ve alkol yazısında topladık.

Protein tozu ve spor salonu: ne kadar gerekli?

Direnç çalışmasıyla birlikte ek protein alınan çalışmaları birleştiren bir analiz, ek proteinin kas kütlesi ve güç kazanımını küçük bir ölçüde artırdığını, bu etkinin yaş ilerledikçe azaldığını gösterdi. Aynı analizde belli bir toplam protein düzeyinden sonra ek kazanç görülmedi. Kısacası protein tozu tek başına kas yapmaz; öğünlerde yeterli protein varsa ek ürüne çoğu zaman gerek kalmaz. Spor salonuna gidiyorsanız haftada iki üç gün büyük kas gruplarını çalıştırmak, öğünlerde protein bulundurmak ve sıvıyı ihmal etmemek temel üçlüdür. Salona gitmiyorsanız sandalye ve duvarla yapılan basit hareketler de kası çalıştırır.

Yaş ilerledikçe kas korumak daha fazla emek ister. 65 yaş üstü için yazılmış bir uzlaşı raporu, bu yaşta protein ihtiyacının arttığını, ancak diyalize girmeyen ağır böbrek hastalarında proteinin sınırlanması gerekebileceğini belirtiyor. Böbrek ya da karaciğer hastalığınız varsa protein miktarını tek başınıza artırmayın.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Merdiven çıkmak, poşet taşımak gibi gündelik işlerde gücünüz belirgin biçimde azaldıysa
• Halsizlik, baş dönmesi ya da koyu renkli idrar birkaç günü geçtiyse
• Gut, böbrek hastalığı ya da böbrek taşı öykünüz varsa ve proteini artırmak istiyorsanız
• Şeker ilacı ya da insülin kullanıyor ve öğünleriniz belirgin biçimde küçüldüyse
• Şiddetli karın ağrısı, durmayan kusma ya da bayılma olursa: 112

Sık sorulan sorular

45 yaşında erkeğim, zayıflama iğnesiyle iştahım çok azaldı; kasımı nasıl korurum?

Üç adım çoğu kişide işe yarar: her öğünde yumurta, et, tavuk, balık, baklagil ya da yoğurt gibi bir protein kaynağı bulundurmak, tabağa önce proteini almak ve haftada iki üç gün direnç çalışması yapmak. Yemek yiyemediğiniz günlerde ayran ve yoğurt gibi içimi kolay seçenekler açığı kapatır. Ölçümle takip etmek için diyetisyeninize danışın.

Akşamları bir iki kadeh rakı içiyorum; ilaçla birlikte sakıncası var mı?

Alkol yavaş boşalan midede bulantı ve ekşimeyi artırabilir, az yenen günlerde baş dönmesine yol açabilir. Şeker ilacı ya da insülin kullanıyorsanız kan şekerinin düşme riski artar. Bu yüzden alkolün sizin için uygun olup olmadığına hekiminizle birlikte karar verin. İçilen günlerde aç kalmamak ve yanında su içmek riski azaltır.

Spor salonuna gidiyorum; protein tozu almam şart mı?

Şart değil. Öğünlerinizde yeterli protein varsa ek protein tozunun katkısı küçük kalır; yaş ilerledikçe bu katkı daha da azalır. İştahınız çok düştüyse ve yemekle yeterince protein alamıyorsanız diyetisyeninizle seçenekleri konuşun. Böbrek hastalığınız varsa protein miktarını hekiminizle birlikte belirleyin. Ürün seçimi ve etiket okuma ayrı bir konudur.

Gut hastasıyım; proteini artırırsam atak yapar mı?

Gutta sorun proteinin kendisinden çok bazı kaynaklardır: sakatat, kırmızı etin fazlası, bazı deniz ürünleri ve alkol atağı kolaylaştırabilir. Bu yüzden proteini artırırken hangi kaynakların size uygun olduğunu hekiminize sorun. Kullandığınız gut ilacı ve son tahlilleriniz planı etkiler. Beslenme düzenini hekiminizin önerileriyle birlikte, diyetisyeninize danışarak kurun.

Kaynaklar

1. Mamerow MM. ve ark. Dietary protein distribution positively influences 24-h muscle protein synthesis in healthy adults. J Nutr 2014;144(6):876–880 (yeni sekmede açılır) — Sekiz sağlıklı yetişkin; proteini üç öğüne eşit dağıtmak akşama yığmaya göre kas protein yapımını artırdı
2. Morton RW. ve ark. A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. Br J Sports Med 2018;52(6):376–384 (yeni sekmede açılır) — 49 çalışma; direnç çalışmasıyla birlikte ek protein kas ve güç kazanımını küçük ölçüde artırdı, etki yaşla azaldı (erratumlu; sayı alınmadı)
3. Bauer J. ve ark. Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people: a position paper from the PROT-AGE Study Group. J Am Med Dir Assoc 2013;14(8):542–559 (yeni sekmede açılır) — 65 yaş üstünde protein ihtiyacı artar; ağır böbrek hastalığında sınırlama gerekebilir
4. Neeland IJ., Linge J., Birkenfeld AL. Changes in lean body mass with glucagon-like peptide-1-based therapies and mitigation strategies. Diabetes Obes Metab 2024;26 Suppl 4:16–27 (yeni sekmede açılır) — Yağsız kütle değişimi çalışmalar arasında farklı; ileri yaş ve hastalık şiddeti kas kaybı riskini artırır

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 13 Kasım 2026 · Düzeltme ve öneri için editör: dyt.seymaturkoglu@gmail.com