GLP-1 Kullanırken Pilav Makarna ve Bulgur Yenir mi? Porsiyon ve Sıralama

Türk sofrasında pilavsız, makarnasız ya da bulgursuz bir hafta düşünmek zor. İlaca başlayınca "bunları bırakmam gerekiyor mu?" sorusu da bu yüzden çok sorulur. Kısaca: bırakmak gerekmez, ama porsiyonu ve tabaktaki yerini değiştirmek işe yarar.

GLP-1 kullanırken pilav makarna ve bulgur neden ağır gelebilir?

Obezitesi olan 40 yetişkinle yapılan, liraglutidin plaseboyla karşılaştırıldığı bir çalışmada ilaç alanlarda katı yemeğin mideden çıkışı gecikti. Bir tabak dolusu pilav ya da makarna, yanındaki yağ ve sosla birlikte midede uzun kalır; dolgunluk, geğirme ve bulantı bu yüzden artabilir. Bu tür yakınmalar için klinik önerilerde öne çıkanlar da bellidir: küçük porsiyon, yavaş yemek, doyunca bırakmak.

İkinci nokta, tabağın büyüklüğüdür. Önlerine farklı büyüklükte makarna porsiyonu konan kişilerle yapılan bir çalışmada porsiyon büyüdükçe kişiler daha çok yedi. Bu yüzden tabağa baştan az koymak, gerekirse sonra eklemek basit bir adımdır.

Ne kadar yemeli? Göz kararı porsiyon

• Pilav ya da bulgur: başlangıçta üç dört yemek kaşığı. Mideniz rahatsa artırabilirsiniz.
• Makarna: haşlanmış olarak yarım küçük kâse kadar; sosu az, yanında sebze.
• Erişte, mantı ve hamur işi: tadımlık tutun, yoğurtlu ve tereyağlı sosu azaltın.

Bu miktarlar herkese uyan bir ölçü değildir. Spor yapan, gün boyu ayakta çalışan ya da çok az yiyebilen biri için miktar farklı olur. Size uyan porsiyonu diyetisyeninizle birlikte belirleyin. Mide çabuk doluyorsa porsiyonu nasıl kuracağınız çabuk doyma ve porsiyon yazısında.

Tabakta sıralama: önce protein ve sebze

Tip 2 diyabetli 16 kişiyle yapılan bir çalışmada aynı öğün üç farklı sırayla yendi. Karbonhidrat (ekmek, pilav gibi) sona bırakıldığında yemek sonrası kan şekeri yükselişi, karbonhidratla başlanan öğüne göre belirgin biçimde düşük kaldı. Çalışma küçüktür, tip 2 diyabetli kişilerle yapılmıştır ve GLP-1 kullananlara özel değildir; yine de uygulaması kolaydır:

1. Önce tavuk, et, balık, yumurta ya da kuru baklagil yemeğinden birkaç lokma.
2. Sonra salata ya da pişmiş sebze.
3. En son pilav, bulgur ya da makarna.

Bu sıranın GLP-1 kullanan biri için ikinci bir yararı var: mide dolup çatal bırakıldığında yarım kalan, et ya da yumurta yerine birkaç kaşık pilav olur. Proteini öne almanın kas için neden önemli olduğu protein ihtiyacı sayfasında.

Hangisini, nasıl pişirmeli?

• Bulgur pilavı: lifi pirince göre yüksektir, daha uzun tok tutabilir. Domatesli, biberli ya da mercimekli yapılabilir.
• Pirinç pilavı: yağı azaltın; tereyağı yerine bir tatlı kaşığı zeytinyağı yeter. İçine nohut ya da sebze eklemek tabağı dengeler.
• Makarna: tam buğday ya da baklagil unlu makarna lif ve protein ekler. Kremalı ve kaşarlı sos yerine domates sosu, sebze ya da yoğurt.
• Kızarmış şehriye ve yağda kavrulmuş pilav: yağ miktarı yükselir; mideniz hassasken azaltın.

Pilavı ya da makarnayı artırıp ertesi gün yiyecekseniz pişince soğutup buzdolabına kaldırın ve bir iki gün içinde tüketin. Pirinç pilavını uzun süre oda sıcaklığında bırakmayın.

Örnek tabaklar

• Izgara köfte, közlenmiş biber ve domates, üç kaşık bulgur pilavı, cacık
• Etli taze fasulye, iki üç kaşık pirinç pilavı, yoğurt (zeytinyağlı sebze için zeytinyağlı yazısı)
• Kıymalı sebze sosuyla yarım kâse tam buğday makarna, yanında yeşil salata
• Mercimekli bulgur pilavı ve yoğurt: etsiz günler için
• Fırında tavuk, haşlanmış brokoli, birkaç kaşık sebzeli pilav

Ekmekle ilgili sorular için ekmek yenir mi yazısına, tabağı kurmanın genel yolu için GLP-1 kullanırken beslenme sayfasına bakın.

Şeker ilacı ya da insülin kullanıyorsanız

İlaçla iştah düştüğünde tahılı tümden kesmek kolay gelir. İnsülin ya da sülfonilüre grubu şeker ilacı kullananlarda bu, kan şekerinin düşmesine yol açabilir. Terleme, titreme, çarpıntı, ani açlık ya da baş dönmesi olursa şekerinizi ölçün ve hekiminizin size verdiği düşük şeker planını uygulayın. Tahıl miktarını değiştirmeden önce hekiminize ve diyetisyeninize danışın.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Yemekten sonra durmayan kusma ya da sıvı tutamama
• Midede saatler sonra bile geçmeyen dolgunluk, bir gün önceki yemeği kusma
• Şeker ölçümleriniz sık sık düşük ya da yüksek çıkıyorsa
• Şiddetli ve sırta vuran karın ağrısı: acil

Sık sorulan sorular

Akşam yemeğinde pilav yersem kilo verme durur mu?

Tek başına bir yiyecek kilonun seyrini belirlemez; günün toplamı, porsiyon ve hareket birlikte etkiler. Akşam üç dört kaşık pilavı proteinin ve sebzenin yanında yemek çoğu plana sığar. Kilo değişimi ilacın kendisine ve kişiye göre farklıdır; bu konuyu hekiminizle ve diyetisyeninizle konuşun.

GLP-1 kullanırken makarna mı, bulgur mu daha az ağır gelir?

Kişiden kişiye değişir. Bulgur lifli olduğu için tokluğu uzatabilir, sade haşlanmış makarna ise bazı kişilere daha yumuşak gelir. Mideyi asıl yoran genellikle yanındaki sos ve yağdır. Kremalı ya da kaşarlı sos yerine domates sosu ve sebzeyle küçük bir porsiyon deneyip midenizin nasıl karşıladığını izleyin.

Karbonhidratı tamamen bırakmam gerekir mi?

Gerekmez. Tahıllar lif, B vitamini ve enerji sağlar; tümden kesmek halsizliği ve kabızlığı artırabilir. Şeker ilacı ya da insülin kullananlarda kan şekeri düşmesine de yol açabilir. Miktarı küçültüp tabağın sonuna almak çoğu kişi için yeterli bir başlangıçtır. Şeker ilacı ya da insülin kullanıyorsanız miktarı hekiminize ve diyetisyeninize danışarak belirleyin.

Pilavı yedikten sonra geğirme ve şişkinlik oluyor, ne yapmalıyım?

Porsiyonu yarıya indirin, yavaş yiyin, yemekle birlikte çok su içmek yerine suyu öğün aralarına yayın. Yağda kavrulmuş pilav yerine az yağlı ya da bulgur pilavı deneyin. Yemekten hemen sonra uzanmayın. Şişkinliğe kusma ya da şiddetli karın ağrısı eşlik ediyorsa hekiminize başvurun.

Kaynaklar

1. Shukla AP. ve ark. Carbohydrate-last meal pattern lowers postprandial glucose and insulin excursions in type 2 diabetes. BMJ Open Diabetes Res Care 2017;5(1):e000440 (yeni sekmede açılır) — Tip 2 diyabetli 16 kişi; aynı öğünde karbonhidratı sona bırakmak, başa almaya göre yemek sonrası kan şekeri yükselişini belirgin biçimde azalttı
2. Halawi H. ve ark. Effects of liraglutide on weight, satiation, and gastric functions in obesity: a randomised, placebo-controlled pilot trial. Lancet Gastroenterol Hepatol 2017;2(12):890–899 (yeni sekmede açılır) — Obezitesi olan 40 yetişkin; liraglutid ile plasebo karşılaştırıldı, ilaç alanlarda katı yemeğin mideden çıkışı gecikti, gecikme ilk haftalarda daha belirgindi
3. Rolls BJ, Morris EL, Roe LS. Portion size of food affects energy intake in normal-weight and overweight men and women. Am J Clin Nutr 2002;76(6):1207–1213 (yeni sekmede açılır) — Önlerine konan makarna porsiyonu büyüdükçe kişiler daha çok yedi
4. Wharton S. ve ark. Managing the gastrointestinal side effects of GLP-1 receptor agonists in obesity: recommendations for clinical practice. Postgrad Med 2022;134(1):14–19 (yeni sekmede açılır) — GLP-1 ilaçlarında en sık yan etki mide-bağırsak yakınmaları; yönetimi üzerine klinik öneriler

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 13 Kasım 2026 · Düzeltme ve öneri için editör: dyt.seymaturkoglu@gmail.com