GLP-1 Kullanırken Yenmemesi Gerekenler

GLP-1 kullanırken yenmemesi gerekenler neden zorlar?

GLP-1 ilaçları midenin boşalmasını yavaşlatır. Yemek midede daha uzun kalır. Yağlı, büyük ve hızlı yenen öğünler bu yüzden daha ağır gelir. Sonuç bulantı, geğirme, şişkinlik ve göğüste yanma olabilir.

Liraglutid ile yapılan 40 kişilik plasebo kontrollü bir çalışmada, ilaç alan grupta katı yemeğin mideden çıkışı beşinci haftada belirgin biçimde gecikti; 16. haftada bu gecikme azalmıştı. Şikâyetlerin ilk haftalarda daha sık olmasının bir nedeni bu olabilir.

İkinci neden iştahın azalmasıdır. Az yediğiniz günlerde boş enerji veren yiyecekler protein ve sebzeye yer bırakmaz. Kas kaybını ve halsizliği azaltmaya besleyici bir tabak ve hekiminizin uygun gördüğü direnç egzersizi yardımcı olur.

Hangi yiyecekler en çok şikâyet yaratır?

• Kızartmalar: patates kızartması, kızarmış tavuk, içli köfte, sigara böreği.
• Ağır yağlı et yemekleri: kavurma, yağlı kıyma, sucuk, salam.
• Kremalı ve tereyağlı soslar: kremalı makarna, beşamel, ağır tereyağlı pilav.
• Hamur işleri: poğaça, börek, pide, lahmacun büyük porsiyonla. Sofradaki ekmek için ekmek yenir mi yazısına bakın.
• Şerbetli ve kremalı tatlılar: baklava, künefe, pasta.

Bu yiyecekler bulantıyı ve reflüyü artırabilir. Şikâyetiniz varsa bulantı ve reflü ve şişkinlik sayfalarına bakabilirsiniz.

İçeceklerde nelere dikkat etmeli?

• Gazlı içecekler: mide dolgunluğunu ve şişkinliği artırır.
• Şekerli içecekler ve meyve suları: protein içermeden enerji verir, kan şekerini hızla yükseltir.
• Alkol: mideyi tahriş edebilir, bulantıyı artırabilir, sıvı kaybını hızlandırır. Sülfonilüre ya da insülin kullanıyorsanız alkol kan şekerini düşürebilir; hekiminize danışın. Ayrıntı alkol ve kahve yazısında.
• Çok miktarda kahve: aç karnına içildiğinde reflüyü tetikleyebilir.

Su, ayran, kefir, şekersiz bitki çayı ve çorba sıvı ihtiyacını karşılamak için rahat seçeneklerdir.

Hangi yeme alışkanlıkları zorlar?

Bazen sorun yiyecekte olmaz, yeme biçiminde olur.

• Hızlı yemek: doyma sinyali gecikir, mide aşırı dolar.
• Büyük tabak: alışkanlıkla tabağı bitirmeye çalışmak bulantıyı tetikler.
• Yatmadan hemen önce yemek: reflü riski artar, son öğün yatmadan 2–3 saat önce bitmelidir.
• Öğün sırasında çok su içmek: mide çabuk dolar, yemek yarıda kalır.
• Gün boyu hiç yemeyip akşam tek öğüne yüklenmek: hem bulantı hem kas kaybı riski taşır.

Gün içinde zorlayan anlar nelerdir?

Zorlayan yiyecekler çoğu zaman plansız anlarda tabağa girer. Türk sofrasında en sık karşılaşılan durumlar ve küçük çözümleri şöyledir:

• Sabah aceleyle simit ve çay: proteinsiz başlayan gün öğlene kadar halsiz geçebilir. Simidin yarısına bir dilim peynir ve bir haşlanmış yumurta eklemek tabağı dengeler.
• İkindi çayında kurabiye ya da kek: çayın yanına bir avuç leblebi ya da bir kâse yoğurt koymak, tatlıyı küçük bir parçaya indirmeyi kolaylaştırır.
• Misafirlik ve davetler: önce salata ve etli yemekten birkaç kaşık alın, börek ve tatlıdan küçük bir parça yeterli olur. Bayram sofraları için bayram sofrası yazısına bakabilirsiniz.
• Gece televizyon karşısında: paketten yenen cips ve çekirdek miktarı takip edilemez. Atıştırmalık gerekiyorsa küçük bir kâseye alıp paketi kaldırın.

Paketli ürünlerde etikette neye bakmalı?

Market ürünlerinde zorlayıcı içerik her zaman ürün adından anlaşılmaz. Etiketin besin değeri tablosuna bakmak birkaç saniye sürer. Aşağıdaki sınırlar İngiltere'de paket önü renkli etiketlerde kullanılan ölçütlerdir.

• Yağ: 100 g'da 17,5 g üzeri yağ yüksek kabul edilir. Doymuş yağı yüksek ürünleri seyrek seçin.
• Şeker: 100 g'da 22,5 g üzeri şeker yüksektir. İçeceklerde sınır daha düşüktür: 100 ml'de yaklaşık 11 g üzeri şeker yüksek sayılır.
• Protein: aynı kategoride proteini yüksek olanı seçmek tokluğu uzatır.
• İçindekiler sırası: ilk sırada şeker ya da yağ yazıyorsa ürünün ana bileşeni odur.

Yerine ne konabilir?

Kızartma ve kaymaklı yemeklerin neden ağır geldiğini yağlı yemek neden dokunur yazısında ayrıca anlattık.

50 yaşın üstündeyseniz ya da süreğen bir hastalığınız varsa liste değişir mi?

Temel liste aynıdır, ama bazı durumlarda ek dikkat gerekir:

• Diyabet: şekerli içecekler günlük düzende azaltılır. Ancak insülin ya da sülfonilüre grubundan bir ilaç kullanıyorsanız ve kan şekeriniz düşerse, hekiminizin önerdiği şekerli içecek ya da şeker o an kullanılır. Bu durum listenin dışındadır.
• Tansiyon, kalp ya da böbrek hastalığı: sucuk, salam, turşu, hazır çorba ve tuzlu peynir gibi tuzu yüksek ürünler ayrıca sınırlanabilir. Size uygun miktarı hekiminiz ve diyetisyeniniz belirler.
• Safra kesesi şikâyeti: yağlı bir yemekten sonra sağ üst karında ağrı oluyorsa bunu hekiminize söyleyin. Ayrıntı safra kesesi yazısında.
• Reflü: yaş ilerledikçe gece reflüsü daha sık görülebilir. Akşam yemeğini erken bitirmek ve yatağın baş tarafını biraz yükseltmek rahat ettirebilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Belirli bir yiyecekten sonra geçen hafif şişkinlik çoğu zaman beslenmeyle düzelir. Kusma durmuyorsa, su tutamıyorsanız, karında sırta vuran şiddetli ağrı, siyah dışkı ya da yutma güçlüğü varsa beklemeden hekiminize ya da acile başvurun. Diğer uyarı işaretleri alarm belirtileri sayfasında.

Sık sorulan sorular

GLP-1 kullanırken çikolata yenir mi?

Küçük bir parça bitter çikolata, protein içeren bir öğünün ardından yenebilir. Sütlü ve dolgulu çikolatalar daha yağlı ve şekerli olduğu için bulantıyı artırabilir. Çikolatayı aç karnına ya da paketten yemek yerine bir iki kare ayırıp yavaşça yemek, miktarı fark etmenizi kolaylaştırır ve mideyi daha az yorar.

Acılı yemekler sorun yaratır mı?

Bazı kişilerde acı ve baharatlı yemekler reflüyü ve mide yanmasını artırır. Şikâyetiniz varsa acıyı azaltmak, yoğurtla birlikte yemek rahat ettirebilir. Pul biber, kimyon ve nane gibi baharatları az miktarla deneyip tepkinizi izleyin. Mide yanması sık tekrarlıyorsa ya da geceleri uykudan uyandırıyorsa hekiminize başvurun.

Süt ve süt ürünlerinden kaçınmalı mıyım?

Genellikle hayır. Yoğurt, kefir ve peynir iyi protein kaynaklarıdır. İshal ya da şişkinlik yapıyorsa laktozsuz süt ve yoğurt denenebilir. Yoğurt ve kefir çoğu kişide sütten daha rahat sindirilir. Kaymaklı ve tam yağlı ürünler mideyi ağırlaştırıyorsa yarım yağlı seçenekleri ve küçük porsiyonları denemek yararlı olabilir.

Bu yiyecekler hiç yenmeyecek mi?

Tamamen yasak listesi sürdürülebilir olmaz. Bir düğünde ya da bayramda küçük bir dilim tatlı yenebilir. Önemli olan porsiyonun küçük kalması, yavaş yenmesi ve öncesinde proteinli bir öğün yapılmasıdır.

Her bedenin tepkisi farklıdır. Bir kişiyi rahatsız eden yiyecek diğerine dokunmayabilir. Birkaç gün yediklerinizi ve şikâyetlerinizi not etmek, kendi listenizi çıkarmanın pratik yoludur. Yeme bozukluğu öykünüz varsa ya da yasak listeleri ve not tutmak sizi kaygılandırıyorsa bu yöntemi diyetisyeninizle birlikte belirleyin.

İlacın dozu ve kullanım planı hekiminizin kararıdır. Şikâyetler beslenme değişikliğine rağmen sürüyorsa hekiminizle konuşun. Kendi listenizi ve yerine geçecek seçenekleri birlikte çıkarmak için GLP-1 Beslenme Programı ön görüşmesiyle başlayabiliriz.

Kaynaklar

1. Mozaffarian D. ve ark. Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity. Am J Clin Nutr 2025;122:344–367 (yeni sekmede açılır) — ACLM, ASN, OMA ve TOS ortak beslenme bildirgesi; yazarlar sonradan bir düzeltme yayımladı
2. Halawi H. ve ark. Effects of liraglutide on weight, satiation, and gastric functions in obesity: a randomised, placebo-controlled pilot trial. Lancet Gastroenterol Hepatol 2017;2(12):890–899 (yeni sekmede açılır) — 40 yetişkin, plasebo kontrollü; ilaç grubunda katı yemeğin mideden çıkışı 5. haftada belirgin biçimde gecikti, 16. haftada gecikme azaldı
3. Wharton S. ve ark. Managing the gastrointestinal side effects of GLP-1 receptor agonists in obesity: recommendations for clinical practice. Postgrad Med 2022;134(1):14–19 (yeni sekmede açılır) — GLP-1 ilaçlarında en sık görülen yan etkiler mide-bağırsak yakınmalarıdır
4. Department of Health ve Food Standards Agency (İngiltere). Guide to creating a front of pack (FoP) nutrition label for pre-packed products sold through retail outlets. 2016 (yeni sekmede açılır) — Yağ, şeker ve tuz için yüksek-orta-düşük etiket eşikleri
5. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 (yeni sekmede açılır) — Besin grupları, porsiyon ve sıvı önerileri

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 13 Kasım 2026 · Düzeltme ve öneri için editör: dyt.seymaturkoglu@gmail.com